Parıltılı Bilgi Köşesi Yazılar

Dayanamayıp Oruçumuzu Bozarsak Ne Olur? Ramazan ayında oruç tutmak, her yıl, her anı farklı bir şekilde yaşanan bir deneyim. Bu yıl Kayseri’nin sıcak havasında, Ramazan’ın başından itibaren oruç tutmak bana her zamankinden daha zor gelmeye başladı. Etrafımda herkes sabırla beklerken, ben bu sene daha bir zorlandım. Havanın kavurucu sıcağında, oruç tutmak her geçen gün daha da ağırlaştı. O gün, iftar vaktine çok az kalmışken, bir an bile dayanamayacağımı hissettim. Dayanıp orucumu bozar mıyım diye düşündüm, bozsammı, sonra nasıl hissederim diye sorguladım. Bu yazı da, bu düşüncelerle girdiğim o duygusal çıkmazın hikayesi. Sabır ve Umut Arasında Ramazan, sadece yemek yememek değil,…

Psikolojik Bir Mercek: “Siyanür Cilde Temas Edince Ne Olur?” Hayatın kırılganlığı üzerine düşündüğüm bir sabah, zihnimde bilinç ve korku arasında ince bir çizgi oluştu. Kimyasal bir terim duyduğumda, özellikle de “siyanür” gibi korkuyu tetikleyen bir kelime olduğunda, bedenimin otomatik olarak tetikte olduğunu fark ettim. Bu yazıda, siyanürün cilde temas etmesi durumunda olabilecekleri tek başına bir toksikoloji konusu olarak ele almayacağım. Bunun yerine, bu olguyu bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji bağlamlarında insan algı ve davranışlarının nasıl şekillendiğini anlamaya çalışacağım. Kendinize şu soruyu sorun: Bir kelime ya da kavram sizi nasıl etkiliyor? — Bilişsel Perspektif: Bilgi, Algı ve Risk Değerlendirmesi “Siyanür cilde…

Büyüklenmeci Narsist Ne Demek? Büyüklenmeci narsist… Bu terimi duyduğumda, aklıma hemen sosyal medyada sürekli paylaşımlar yapan, “her şeyin en iyisini ben bilirim” tavrıyla etrafındaki insanları yoran, sürekli kendini yücelten biri geliyor. Peki, gerçekten de büyüklenmeci narsizm sadece bu kadar basit mi? Yoksa derinlere indikçe daha karmaşık ve dünyamızı nasıl şekillendireceğine dair düşündürücü sorular ortaya çıkıyor mu? Bu yazıda, “büyüklenmeci narsist” kavramını inceleyeceğiz. Bu kişilik özelliğinin anlamını açıklayarak, önümüzdeki 5-10 yıl içerisinde ilişkilerimizi, iş hayatımızı ve toplumsal yapıyı nasıl etkileyebileceğini tartışacağım. Kendimi de içine katarak, kendi hayatımda ve çevremde bu kavramı nasıl gözlemlediğimi anlatacağım. Büyüklenmeci Narsist Kimdir? Büyüklenmeci narsist, temelinde kendini…

Kadın Güvenlik Kaç Saat Çalışır?: Edebiyatın Aynasından Bir Zaman Deneyi Bir gece devriyesinde, yağmur altında yürüyen kadın güvenlik görevlisinin adımlarını düşündüm. Her adımı, sadece fiziksel bir hareket değil, aynı zamanda toplumsal bir anlatının parçasıydı. Kelimeler, karakterlerin iç dünyasını yansıtırken, edebiyat bize zamana, emeğe ve dayanıklılığa dair derin bir bakış sunar. “Kadın güvenlik kaç saat çalışır?” sorusu, teknik bir çizelgeden ibaretmiş gibi görünse de edebiyat perspektifinde, mesai saatleri metaforik bir araç hâline gelir; dayanıklılık, görünmez emek ve toplumsal rol üzerine düşündürür. Zamanın Sembolizmi ve Kadın Karakterler Edebiyatta zaman, çoğu zaman karakterin içsel deneyimini ve toplumsal konumunu simgeler. Virginia Woolf’un Mrs Dalloway’inde…

Hırtal Ne Demek? Psikolojik Mercekten Bir Keşif İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel, duygusal ve sosyal süreçlere merak duyan biri olarak sözcüklerin yalnızca tanımını değil, onlar üzerinden zihinsel modellerimizi nasıl kurduğumuzu da düşünürüm. Dil, bireysel ve toplumsal psikolojimizin bir aynasıdır. Bir kelime ile karşılaştığımızda, sadece sözlük anlamını öğrenmekle kalmayız; o kelimenin zihnimizde yarattığı çağrışımlar, duygusal zekâ tepkilerimiz ve sosyal bağlamdaki anlamları da aktive olur. Bu yazıda, gündelik dilde çok az ele alınmış gibi görünen “hırtal” kavramını psikolojinin farklı boyutlarıyla inceleyeceğiz. Kelimenin yüzeysel anlamı ne olursa olsun, arka planda beliren duygu, düşünce ve etkileşim örüntülerine odaklanacağız. Böylece okurların kendi içsel deneyimlerini sorgulamalarını sağlayacak…

Bilecik’te Hangi Madenler Var? Bilecik… Buraya adını duyduğumuzda, aklımıza hemen Osmanlı’nın ilk başkenti, tarihî zenginlikler ve doğal güzellikler gelir. Ama aslında Bilecik, sadece tarihiyle değil, aynı zamanda yeraltı zenginlikleriyle de dikkat çeken bir ilimiz. Gerçekten de, Bilecik’in toprakları altında oldukça değerli madenler barındırıyor. Bu madenler, şehrin hem ekonomik yapısına hem de bölgesel gelişimine katkı sağlıyor. Hadi gelin, Bilecik’te hangi madenler var ve bu madenlerin küresel ve yerel açıdan ne anlama geldiğine bir göz atalım. Bilecik ve Maden Zenginlikleri Bilecik, Türkiye’nin Marmara Bölgesi’nde yer alan bir il ve aslında sanayi açısından oldukça önemli bir konumda. Bu şehir, sanayi sektörünün ve tarımın…

Horoz Eti Yenir mi? Edebiyatın Sesiyle Düşünmek Bir öykünün ilk cümlesi gibi düşünün: Güneş henüz doğmamış, köyün sessizliğini sadece bir horozun ötüşü bozuyor. Masanın üzerinde taze hazırlanmış yemekler var ve biri soruyor: “Horoz eti yenir mi?” Bu soru, biyolojik bir meraktan öte, edebiyatın derinliğiyle ele alındığında, simgeler, karakterler ve anlatı teknikleri aracılığıyla insanın kültürel, etik ve duygusal dünyasına açılan bir pencere haline gelir. Kelimelerin gücü, basit bir soru üzerinden bizleri düşünmeye, hayal etmeye ve sorgulamaya davet eder. Edebi Metinlerde Horozun Sembolizmi Horoz, edebiyat dünyasında genellikle uyanış, gözetmenlik ve zamanın başlangıcıyla ilişkilendirilir. Homeros’un destanlarından, Anadolu halk hikâyelerine kadar horozun metaforik anlamı…

Hendek İstanbul Ne Kadar? Psikolojik Bir Mercek Kendimi bazen günlük soruların ardındaki bilişsel labirentte gezinirken buluyorum. “Hendek İstanbul ne kadar?” gibi yüzeyde basit bir soru, zihnimde yalnızca sayısal cevaplarla sınırlı kalmıyor. Bu tür bir soru, insanların değer verme biçimlerini, duygusal zekâ süreçlerini ve sosyal etkileşim dinamiklerini düşündüğümüzde çok daha zengin bir psikolojik haritaya dönüyor. Yazının ilerleyen satırlarında bu basit görünen soruyu bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji perspektiflerinden ele alacağız ve okurun kendi iç deneyimlerini sorgulamasını teşvik edecek unsurlar sunacağız. Bilişsel Psikoloji: “Hendek İstanbul Ne Kadar?” Sorusu Nasıl Kodlanır? Bilişsel psikoloji, insanların bilgi işleme süreçlerini inceler. Bir mesafe, fiyat ya da…

Giriş: Bir Anlatının Arayışında Toplumsal Dokulara Bakmak Bazen bir kavramın ne olduğunu sormak, sadece merakla sınırlı kalmaz; o kavramın taşındığı toplumsal duygu ve pratikleri anlamaya yönelik bir adım hâline gelir. “Hematolog ne doktoru?” sorusu da böyle bir yerden doğabilir. Bu soruyu sorduğumuzda yalnızca tıbbi bir tanımı değil, aynı zamanda toplumun sağlık sistemleriyle kurduğu ilişkiyi, bireylerin beden algılarını ve güç/eşitsizlik hiyerarşilerini de sorgular hâle geliriz. Bu yazıda, basit bir meslek tanımının ötesine geçerek, hematolog işlevini toplumsal bağlamda sosyolojik veriler ve analizlerle açacağız; toplumsal adalet, eşitsizlik, cinsiyet rolleri ve kültürel pratikler gibi kavramları da metne dâhil ederek okuyucu ile empati kuracağız. Hematolog…

Halifelik Nedir ve Önemi Nedir? — Psikolojik Bir Mercek Kahvenin ilk yudumunu alırken bir an durup düşündüm: “Bir yönetim biçiminin tarihte hatta şu an zihnimizde bıraktığı etki nasıl bu kadar derin olabilir?” Halifelik nedir önemi nedir? sorusu, sadece tarih kitaplarında yer alan bir tanım değil; insan davranışlarının, grup psikolojisinin ve kimlik oluşumunun da bir parçası olarak zihnimizde yankılanır. Bu yazıda, halifelik kavramını tarihsel köklerinden alıp bilişsel, sosyal ve duygusal psikoloji perspektifleriyle inceleyeceğiz. Okurken kendi içsel deneyimlerinizi ve toplumsal bağlamda bu kavramın nasıl yankılandığını sorgulamanız için sorularla ilerleyeceğiz. Halifelik Nedir? Tarihsel ve Kavramsal Temeller Halifelik, İslam toplumunda Hz. Muhammed’in ardından siyasi…